ငွေကြေးကြွယ်ဝရာလမ်း ၁

 

စာဖတ်သူကို နှုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း

စာရေးသူတစ်ယောက်အတွက် မိမိရေးသားထားသော စာများကို အခြားသူများက လေးစားစွာ ကိုးကားပြောဆိုသည်ကို ကြားရခြင်းထက် ဝမ်းသာစရာကောင်းသောအရာ မရှိဟု ကျွန်ုပ်ကြားဖူးသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုကျွန်ုပ်ပြောပြမည့် ဖြစ်ရပ်ကြောင့် ကျွန်ုပ်မည်မျှပင် ဝမ်းမြောက်ခဲ့ရမည်ကို စာဖတ်သူ ခန့်မှန်းကြည့်နိုင်ပါလိမ့်မည်။

မကြာသေးမီက ကုန်သည်များ၏ ပစ္စည်းများ လေလံတင်ရောင်းချရာနေရာတစ်ခုတွင် လူအများကြီး စုဝေးနေသည်ကို တွေ့၍ ကျွန်ုပ်မြင်းကို ရပ်လိုက်သည်။ လေလံမစသေးသဖြင့် လူများက ခေတ်ကာလမကောင်းကြောင်း ပြောနေကြသည်။ ထိုအထဲမှ တစ်ယောက်က ဆံပင်ဖြူဖြူ၊ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း ဝတ်စားထားသော အသက်ကြီးသူတစ်ဦးကို လှမ်းခေါ်၍—

“ဖခင်အေဗရာဟမ်၊ ဒီခေတ်ကာလအခြေအနေကို ဘယ်လိုထင်ပါသလဲ။ အခွန်တွေ အရမ်းများနေတာကြောင့် တိုင်းပြည် ပျက်စီးသွားတော့မယ် မဟုတ်လား။ ဒီအခွန်တွေကို ဘယ်လိုပေးဆောင်နိုင်ကြမှာလဲ။ ကျွန်တော်တို့ ဘာလုပ်သင့်တယ်လို့ အကြံပေးချင်ပါသလဲ” ဟု မေးသည်။

ဖခင်အေဗရာဟမ်က မတ်တတ်ရပ်ပြီး ပြန်ပြောသည်—

“ကျွန်ုပ်အကြံကို လိုချင်ရင် တိုတိုပဲ ပြောပါမယ်။ ပညာရှိသူအတွက် စကားတစ်ခွန်းဆို လုံလောက်ပါတယ်လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ပြောထားတယ် မဟုတ်လား။”

လူများက သူ့စကားကို ဆက်ပြောရန် ဝိုင်းဝန်းတောင်းဆိုကြသည်။ ထို့နောက် သူတို့ဝိုင်းပတ်ရပ်နေကြသည့်အခါ ဖခင်အေဗရာဟမ်က ဆက်လက်ဟောပြောသည်။

 အလုပ်ကြိုးစားခြင်းနှင့် အချိန်ကို တန်ဖိုးထားခြင်း

“မိတ်ဆွေတို့၊ အခွန်တွေ အလွန်များနေတယ်ဆိုတာ မှန်ပါတယ်။ အစိုးရက ကောက်ခံတဲ့အခွန်တွေပဲ ပေးရမယ်ဆိုရင် ကျွန်ုပ်တို့ ပေးဆောင်ရတာ ဒီလောက်မခက်ခဲနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအခွန်တွေအပြင် ကျွန်ုပ်တို့ကို ပိုပြီးဖိစီးစေတဲ့ အခြားအခွန်တွေလည်း ရှိနေတယ်။ ပျင်းရိခြင်းက ကျွန်ုပ်တို့ဆီက အခွန်နှစ်ဆ ကောက်တယ်၊ မာနက သုံးဆ ကောက်တယ်၊ မိုက်မဲမှုက လေးဆ ကောက်တယ်။ ဒီအခွန်တွေကို လျှော့ပေါ့ပေးဖို့ အခွန်ကောက်သူတွေကို တောင်းလို့မရဘူး။

“ဒါပေမဲ့ အကြံကောင်းကို နားထောင်လိုက်နာမယ်ဆိုရင် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် တစ်ခုခုတော့ ပြောင်းလဲနိုင်ပါသေးတယ်။ ‘ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကူညီသူကို ဘုရားသခင်က ကူညီတယ်’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဆိုထားတယ်။

“အစိုးရက ပြည်သူတွေရဲ့ အချိန်ဆယ်ပုံတစ်ပုံကို အစိုးရအတွက် အလုပ်လုပ်ဖို့ အခွန်အနေနဲ့ တောင်းယူမယ်ဆိုရင် မတရားတဲ့ အစိုးရလို့ ထင်ကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ပျင်းရိခြင်းက ကျွန်ုပ်တို့ဆီက အဲဒီထက်ပိုပြီး အချိန်ကို ယူသွားတယ်။ ပျင်းရိခြင်းကြောင့် ရောဂါတွေဖြစ်လာပြီး အသက်တိုသွားနိုင်တယ်။

“‘သံချေးက သံကို စားသလို ပျင်းရိခြင်းကလည်း လူကို ပိုမြန်မြန်တိုက်စားတယ်။ အသုံးပြုနေတဲ့ သော့ကတော့ တောက်ပြောင်နေတတ်တယ်’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဆိုတယ်။ ‘အသက်ကို ချစ်သလား။ ဒါဆို အချိန်ကို အလဟဿမဖြုန်းနဲ့။ ဘဝဆိုတာ အချိန်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပဲ’ လို့လည်း သူက ပြောတယ်။

“လိုအပ်တာထက် ပိုပြီး အိပ်စက်နေကြတာ ဘယ်လောက်များသလဲ။ ‘အိပ်ပျော်နေတဲ့ မြေခွေးက ကြက်မဖမ်းနိုင်ဘူး၊ သင်္ချိုင်းရောက်မှလည်း အိပ်ချိန် အများကြီးရပါလိမ့်မယ်’ ဆိုတာကို မေ့နေကြတယ်။

“အချိန်ဟာ အရာအားလုံးထဲမှာ တန်ဖိုးအရှိဆုံးဖြစ်တယ်ဆိုရင် အချိန်ဖြုန်းခြင်းဟာ အလွန်အကျွံ ဖြုန်းတီးခြင်းပဲ။ ‘ကုန်ဆုံးသွားတဲ့အချိန်ကို ပြန်မရနိုင်ဘူး။ အချိန်အများကြီး ကျန်သေးတယ်လို့ ထင်ရတဲ့အချိန်မှာတောင် တကယ်တမ်း လုပ်စရာအတွက် အချိန်မလောက်တတ်ဘူး’ လို့ သူက နောက်တစ်နေရာမှာ ဆိုထားတယ်။

“ဒါကြောင့် ထကြ၊ လုပ်စရာရှိတာကို အကျိုးရှိအောင် လုပ်ကြ။ ကြိုးစားအားထုတ်မယ်ဆိုရင် အရှုပ်အထွေး နည်းနည်းနဲ့ ပိုပြီးအလုပ်ပြီးမြောက်နိုင်တယ်။

“‘ပျင်းရိခြင်းက အရာရာကို ခက်ခဲစေတယ်၊ ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခြင်းက အရာရာကို လွယ်ကူစေတယ်။ နောက်ကျမှထတဲ့သူဟာ တစ်နေ့လုံး အလျင်လိုက်နေရပေမဲ့ ညရောက်တဲ့အခါ သူ့အလုပ်တွေကို မမီနိုင်သေးဘူး။ ပျင်းရိသူကတော့ ဖြည်းဖြည်းချင်း သွားနေရင်းနဲ့ ဆင်းရဲခြင်းက သူ့ကို အလျင်အမြန် လိုက်မီသွားတယ်။ ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ဦးဆောင်လုပ်ပါ၊ အလုပ်က ကိုယ့်ကို ဦးဆောင်မသွားစေနဲ့။ စောစောအိပ်၊ စောစောထ—ဒါက လူကို ကျန်းမာ၊ ချမ်းသာ၊ ဉာဏ်ပညာရှိစေတယ်’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဆိုတယ်။

“ပိုကောင်းတဲ့အချိန်တွေ ရောက်လာဖို့ ဆုတောင်း၊ မျှော်လင့်နေခြင်းက ဘာအကျိုးရှိမှာလဲ။ ကိုယ်တိုင် လှုပ်ရှားကြိုးစားမယ်ဆိုရင် ဒီအချိန်ကာလကို ပိုကောင်းအောင် လုပ်နိုင်တယ်။ ‘ကြိုးစားသူက ဆုတောင်းစောင့်စားမနေဘူး။ မျှော်လင့်ချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ အသက်မွေးသူဟာ နောက်ဆုံးမှာ ငတ်မွတ်ရလိမ့်မယ်။ ပင်ပန်းမှုမရှိဘဲ အကျိုးအမြတ်မရနိုင်ဘူး။ မြေယာမရှိရင် ကိုယ့်လက်နဲ့ကိုယ် အလုပ်လုပ်ပါ’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ပြောတယ်။ မြေယာရှိတယ်ဆိုရင်တောင် အခွန်တွေ များနေပါသေးတယ်။

“‘ကျွမ်းကျင်တဲ့ အတတ်ပညာရှိသူမှာ ပိုင်ဆိုင်မှုရှိတယ်။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအလုပ်ရှိသူမှာလည်း အကျိုးအမြတ်နဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာရစေမယ့် အခွင့်အရေးရှိတယ်’ လို့ သူက ဆိုတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအတတ်ပညာကို လက်တွေ့လုပ်ကိုင်ရမယ်၊ အလုပ်ကိုလည်း စွဲမြဲစွာ ဆောင်ရွက်ရမယ်။ မဟုတ်ရင် အဲဒီပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ အခွင့်အရေးက အခွန်ပေးဖို့တောင် မလုံလောက်နိုင်ဘူး။

“ကြိုးစားလုပ်ကိုင်သူဟာ ဘယ်တော့မှ အငတ်မခံရဘူး။ ‘အလုပ်သမားရဲ့အိမ်တံခါးဝမှာ ဆာလောင်မှုက ချောင်းကြည့်တတ်ပေမဲ့ အိမ်ထဲဝင်ရဲတာ မဟုတ်ဘူး။’ အလုပ်ကြိုးစားခြင်းက အကြွေးကို လျှော့ချပေးတယ်၊ စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်းကတော့ အကြွေးကို ပိုတိုးစေတယ်။

“သင်တို့မှာ ရတနာမတွေ့ခဲ့ရင်တောင်၊ ချမ်းသာတဲ့ ဆွေမျိုးတစ်ယောက်က အမွေမပေးခဲ့ရင်တောင် အရေးမကြီးပါဘူး။ ‘ကြိုးစားမှုဟာ ကံကောင်းခြင်းရဲ့ မိခင်ပဲ။ ဘုရားသခင်ကလည်း ကြိုးစားလုပ်ကိုင်သူကို အကျိုးပေးတယ်။ ပျင်းရိသူတွေ အိပ်နေချိန်မှာ မြေကိုနက်နက်ထွန်ယက်ပါ။ ဒါဆို ရောင်းဖို့နဲ့ စားဖို့ စပါးရလိမ့်မယ်’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဆိုတယ်။

“ဒီနေ့လို့ခေါ်တဲ့ အချိန်မှာ လုပ်ပါ။ မနက်ဖြန်မှာ ဘာအတားအဆီးတွေ ကြုံရမယ်ဆိုတာ သင်မသိနိုင်ဘူး။ ‘ဒီနေ့တစ်ရက်ဟာ မနက်ဖြန်နှစ်ရက်ထက် တန်ဖိုးရှိတယ်။ ဒီနေ့လုပ်နိုင်တာကို မနက်ဖြန်အထိ ဘယ်တော့မှ မရွှေ့ဆိုင်းနဲ့’ လို့လည်း သူက ဆိုတယ်။

“သင်ဟာ အလုပ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အလုပ်ရှင်က သင့်ကို အလုပ်မလုပ်ဘဲ ပျင်းရိနေတာ တွေ့သွားရင် ရှက်မိမှာ မဟုတ်လား။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အုပ်စိုးသူဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပျင်းရိနေတာ တွေ့ရင် ပိုပြီးရှက်သင့်တယ်။ ကိုယ့်အတွက်၊ မိသားစုအတွက်၊ နိုင်ငံအတွက်နဲ့ မိမိတာဝန်ယူထားသူတွေအတွက် လုပ်စရာတွေ အများကြီး ရှိနေတယ်။

“လက်အိတ်ထူထူ ဝတ်ပြီး ကိရိယာတွေကိုင်သလို အလုပ်ကို အားလျော့မလုပ်ပါနဲ့။ ‘လက်အိတ်ဝတ်ထားတဲ့ ကြောင်က ကြွက်မဖမ်းနိုင်ဘူး’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဆိုတယ်။

“လုပ်စရာတွေ အများကြီးရှိပြီး ကိုယ့်လက်အားက မလောက်ဘူးလို့ သင်ထင်ကောင်းထင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ တစိုက်မတ်မတ် ဆက်လုပ်ပါ။ အကျိုးရလဒ်က ကြီးမားလာတာကို တွေ့ရလိမ့်မယ်။ ‘ရေစက်ကျတာ ကြာလာရင် ကျောက်တုံးတောင် ပေါက်နိုင်တယ်။ စိတ်ရှည်ကြိုးစားခဲ့လို့ ကြွက်က သင်္ဘောကြိုးကို နှစ်ပိုင်းစားနိုင်ခဲ့တယ်။ သစ်ပင်ကြီးတွေကိုတောင် ခုတ်ချက်သေးသေးတွေက လဲကျစေတယ်။’

“ကျွန်ုပ်က ‘လူတစ်ယောက်ဟာ အားလပ်ချိန်တောင် မယူသင့်ဘူးလား’ လို့ သင်တို့ထဲက တချို့ မေးတာကြားသလိုပဲ။ မိတ်ဆွေ၊ အားလပ်ချိန်ရချင်ရင် ကိုယ့်အချိန်ကို ကောင်းကောင်းအသုံးချပါ။ တစ်မိနစ်တောင် ကိုယ့်အတွက် သေချာပေါက် ရှိမယ်လို့ မသိနိုင်တဲ့အတွက် တစ်နာရီကို အလဟဿ မဖြုန်းပါနဲ့။

“အားလပ်ချိန်ဆိုတာ အကျိုးရှိတဲ့အရာတစ်ခုခု လုပ်နိုင်ဖို့ ရတဲ့အချိန်ပါ။ ကြိုးစားသူက အဲဒီအချိန်ကို ရလာနိုင်ပေမဲ့ ပျင်းရိသူကတော့ မရနိုင်ဘူး။ ‘အားလပ်ချိန်နဲ့ ပျင်းရိနေခြင်းဟာ မတူညီတဲ့အရာနှစ်ခုပါ။ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ဉာဏ်နဲ့ပဲ အသက်မွေးချင်သူများစွာဟာ ရင်းနှီးလုပ်ကိုင်စရာ မရှိလို့ အဆုံးမှာ မအောင်မြင်ကြဘူး။’

“ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခြင်းက သက်သာချောင်ချိမှု၊ ပြည့်စုံမှုနဲ့ လူအများရဲ့ လေးစားမှုကို ရစေတယ်။ ‘ပျော်ရွှင်မှုနောက်ကို လိုက်မနေပါနဲ့၊ သင်ရှောင်လေ ပျော်ရွှင်မှုက သင့်နောက်လိုက်လေပါပဲ။ အမြဲရက်လုပ်နေတဲ့ ချည်ထိုးသမားမှာ အဝတ်အစား အပိုတစ်စုံ ရှိတတ်တယ်။ အခု ကျွန်ုပ်မှာ သိုးတစ်ကောင်နဲ့ နွားတစ်ကောင် ရှိလာတော့ လူတိုင်းက မင်္ဂလာနံနက်ခင်းပါလို့ နှုတ်ဆက်ကြတယ်’ လို့ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဆိုတယ်။

ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ကိုယ်ဂရုစိုက်ခြင်း

“ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး။ တည်ငြိမ်စွာ၊ စွဲမြဲစွာ လုပ်ကိုင်ပြီး ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ကိုယ်တိုင်စောင့်ကြည့်ရမယ်။ ကိုယ့်အရေးကိစ္စတွေကို တခြားသူတွေအပေါ် အလွန်အကျွံ မယုံကြည်သင့်ဘူး။ ဆင်းရဲသားရစ်ချတ်က ဒီလိုဆိုထားတယ်—

“မကြာခဏ နေရာပြောင်းရတဲ့ သစ်ပင်ကိုကျွန်ုပ် မတွေ့ဖူးပါ။

မကြာခဏ အိမ်ပြောင်းရတဲ့ မိသားစုကိုလည်းတည်မြဲအောင်မြင်တာ မတွေ့ဖူးပါ။”

“နောက်တစ်နေရာမှာလည်း ‘အိမ်သုံးခါပြောင်းတာ မီးလောင်သလိုပဲ’ လို့ ဆိုထားတယ်။ ‘ဆိုင်ကို ကိုယ်တိုင်စောင့်ရှောက်ရင် ဆိုင်ကလည်း ကိုယ့်ကို ပြန်စောင့်ရှောက်လိမ့်မယ်။’ ‘အလုပ်ကို ပြီးစေချင်ရင် ကိုယ်တိုင်သွားပါ။ မပြီးစေချင်ရင်တော့ တခြားသူကို လွှတ်ပါ။’

“ထွန်ယက်လုပ်ကိုင်ပြီး အောင်မြင်ချင်သူဟာ ကိုယ်တိုင် ထွန်ကိုကိုင်မောင်းရမယ်။”

“‘အလုပ်ရှင်ရဲ့ မျက်စိတစ်စုံက သူ့လက်နှစ်ဖက်ထက် အလုပ်ပိုပြီးပြီးမြောက်စေနိုင်တယ်။’ အသိပညာမရှိခြင်းထက် ဂရုမစိုက်ခြင်းက ပိုပြီးဆုံးရှုံးစေတတ်တယ်။ အလုပ်သမားတွေကို မကြည့်ရှုမစစ်ဆေးတာဟာ ကိုယ့်ပိုက်ဆံအိတ်ကို ဖွင့်ထားခဲ့တာနဲ့ တူတယ်။

“တခြားသူတွေရဲ့ ဂရုစိုက်မှုကို အလွန်အကျွံယုံကြည်ခြင်းက လူများစွာကို ပျက်စီးစေခဲ့တယ်။ ဒီလောကမှာ ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းကြောင့် လူတွေ ဘေးကင်းတာမဟုတ်ဘူး။ သတိထားဂရုစိုက်မှု မရှိတာကြောင့် ဒုက္ခရောက်ကြတာပါ။

“ကိုယ့်အတွက် သစ္စာရှိပြီး စိတ်ချရတဲ့ အလုပ်သမားတစ်ယောက် လိုချင်ရင် ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ပါ။

“အနည်းငယ်လျစ်လျူရှုလိုက်တာက ကြီးမားတဲ့ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ သံခွာမှာ သံမှိုတစ်ချောင်း မရှိလို့ သံခွာကွာသွားတယ်။ သံခွာကွာလို့ မြင်းလဲသွားတယ်။ မြင်းလဲလို့ မြင်းစီးသူ ရှုံးနိမ့်ပြီး ရန်သူလက်မှာ သေဆုံးသွားတယ်။ ဒါတွေအားလုံးဟာ မြင်းခွာသံမှိုလေးတစ်ချောင်းကို ဂရုမစိုက်ခဲ့လို့ ဖြစ်ခဲ့တာပဲ။”

ဆက်ရန်-