လူငယ်နှင့် ဝီရိယ

ဝီရိယဆိုတာ

ဝီရိယဆိုတဲ့ ထကြွ နိုးကြားမှု၊ လုံ့လ ဥဿာဟ ရှိမှု၊ အမြဲတမ်း တက်ကြွ နေမှုဟာ လူငယ်မှာသာ ရှိရမှာ မဟုတ် ဘူး။ လူတိုင်းမှာ ရှိနေရမှာ ဖြစ်တယ်။ အောင်မြင်တဲ့ လူတိုင်းဟာ ဝီရိယအရာမှာ သာမန်ထက် သာလွန်နေ တတ်တယ်။ အချိန်မှန်တယ်၊ အချိန်တိကျတယ်။ ပျင်းရိခြင်း အကြောင်း ခြောက်ပါးမှ ကင်းလွတ် နေတတ် တယ်။ စောသည်၊ ဆာသည် ၊ ပြည့်အင့်သည်နှင့်။ ပူသည်၊ အေးသည်၊ မိုးချုပ်သည်နှင့်လို့ သဘာဝဖြစ်စဉ်ကို ယိုးမယ် မဖွဲ့တတ်ဘူး။

ဝီရိယဆိုတိုင်း ဝီရိယစစ် ဖြစ်ဖို့ လိုပြန်တယ်။ ဝီရိယနဲ့ လောဘဟာ ပါးပါးလေးပဲ ခြားနေတယ်။ ဝီရိယကို

 လောဘနဲ့ ရောထွေး တတ်ကြတယ်။ လောဘကို အလိုကြီးခြင်း၊ ရတာထက် ပိုပိုင်ဆိုင်လိုခြင်း၊ သူတစ်ပါး ပစ္စည်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် မှန်သမျှ ကိုယ်သာ ပိုင်ဆိုင်လိုခြင်း၊ လုပ်ကိုင်ခွင့် ရလိုခြင်းတွေ ဟာ လောဘတွေပဲ။ မျှေ၀ ပေးလိုစိတ် မရှိခြင်းဟာလည်း လောဘပဲ။ ရထားပေါ်မှာ ခြေထောက် ဆန့်ထိုင်ပြီး မိမိတစ်နေ ရာ စာထက် ပိုယူထားတာ။ ကားပေါ်မှ နှစ်ယောက် ထိုင်ခုံပေါ်မှာ တစ်ယောက်တည်း ထိုင်တာ။ ဒါတွေဟာလောဘတွေ ဖြစ်တယ်။ ငွေသိန်းသန်းချီပြီး လိုချင် တပ်မက်တာကိုမှ လောဘလို့ မဆိုလိုဘူး။ အသေးအမွှား ကိုပဲ မတရား လိုချင်နေရင် အဲဒါ လောဘ တက်တာပဲ။

ဝါဒျဖန္႔နည္းခုနွစ္သြယ္

ထိေရာက္ေသာ ဝါဒျဖန္႔နည္းမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္သည္။
.
*ေဘးတီးေပးေသာနည္း'Band Wagon'။
"လူတိုင္း လုပ္ေနၾကၿပီ" ဟူေသာ အဓိပၸာယ္ ေပၚလြင္ေအာင္ေဖာ္ျပေပးျခင္းျဖစ္သည္။
.
ျပစ္တင္ရႈတ္ခ် အပုပ္ခ်နည္း"Name Calling"
ရန္သူ အေပၚ မလိုလားအပ္ေသာ အျပဳ အမူမ်ားအေၾကာင္း ဖြင့္ခ် ေၾကညာျခင္းျဖင့္ တစ္ဖတ္ရန္သူအေပၚ အမ်ားျပည္သူက အမုန္းႀကီးမုန္း အေၾကာက္ ႀကီးေၾကာက္ၿပီး မယံုသကၤာျဖစ္လာေစရန္ တစ္ဖတ္သား၏
ေပ်ာ့ကြက္ကို ေဖာ္ထုတ္ေသာနည္း ျဖစ္သည္။

စာမတတ္သူ တို႕၀ိုင္းကူ ( ေဒါက္တာသန္းဦး )

၁၃၇၇ ခုႏွစ္၊ ဝါေခါင္လျပည့္ေက်ာ္ ၉ ရက္၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာ ၈ ရက္၊ အဂၤါေန႔ထုတ္ျမန္မာ့အလင္းသတင္းမွ ထပ္ဆင့္ ေဖာ္ျပပါသည္။

  “လဲေနသူကို 

၀ိုင္းထူလို႕ေပး၊ 

စာမတတ္သူ 

၀ိုင္းကူစို႕ေလး”

စာတတ္ေျမာက္ေရးလႈပ္ရွားမႈ
စာမဖတ္တတ္သူ၊ စာမေရးတတ္သူကို စာဖတ္စာေရးမတတ္သူ (illiterate) ဟူ၍ သတ္မွတ္ခံရပါသည္။ စင္စစ္အားျဖင့္ ထိုသူသည္ လူပံုအလယ္၌ မ်က္ႏွာငယ္ရသူ၊ လူ႔သိကၡာတြင္ ခ်ိဳ႕တဲ့ေနရသူအျဖစ္ လူ႔အသိုင္း
အဝိုင္း၌ အားငယ္ေနရပါသည္။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၌ မဝင္ဆံ့ျဖစ္ေနရပါသည္။

ထိုသူသည္ သူကိုယ္တိုင္ စာမဖတ္တတ္ေၾကာင္း၊ စာမေရးတတ္ေၾကာင္းကို လူအမ်ားမသိေအာင္ႀကိဳးစား၍ ဖံုးကြယ္ထားတတ္ပါသည္။ စာတတ္သေယာင္ေယာင္ေဆာင္၍ ေနရပါသည္။ အမွန္တကယ္အားျဖင့္ စာမတတ္ပါ။ စာမတတ္သူ ရြက္ပုန္းသီးပမာ ေနထိုင္ဆက္ဆံခံေနရပါသည္။ ထိုသူသည္ မိမိစာမတတ္ျခင္း ကိုလည္း ရွက္တတ္ေနပါသည္။

သို႔ေသာ္ စာတတ္ေအာင္ အသက္အရြယ္အရ စာသြားမသင္ရဲပါ။ စာသင္ရမွာကိုပင္ ေၾကာက္ရြံ႕ေနပါသည္။ မရွက္ရမည္ကို ရွက္၍၊ မေၾကာက္ရြံ႕ရမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ေနျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ထို႔ေၾကာင့္ စာမတတ္သူ မ်ားကို ထိုအရွက္၊ အေၾကာက္တို႔မွ ႐ုန္းထြက္ လာႏိုင္ေအာင္ “စာတတ္ေျမာက္ေရးလႈပ္ရွားမႈ” (

LITERACY CAMPAING)   ျဖင့္ စာမတတ္သူမ်ားကို ေကာင္းစြာခ်ဥ္းကပ္ရပါသည္။ 

ညအိပ်ရာဝင် ခြေဆေးခြင်းအကျိုး

 

ညအိပ်ရာဝင်ချိန် ခြေထောက်ဆေးခြင်းဖြင့် မျက်စိကြည်ခြင်း၊ အတွင်းတိမ်ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင် သည်ဟု ရှေးလူကြီးများပြောကြသည်။ တစ်နေကုန်သွားလာလှုပ်ရှားရင်း ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရောက်ရှိလာသော အပူ အခိုးအငွေ့များသည် ညအိပ်ချိန်တွင် အထက်သို့တက်ကြသည်။ အိပ်ပျော်နေရင်းခေါင်းချွေးများထွက်ခြင်း၊ သွားရည်ကျခြင်း၊ အစာမစားဘဲ ပါးစပ်မှဝါးခြင်း၊ သွားကျိတ်ခြင်း၊ ကယောက်က တမ်းပြောခြင်းများ သည်လေပူအထက်သို့တက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရသည်။

“ေတာဆင္႐ိုင္းေတြအေၾကာင္း ေျပာျပမယ္”

ေတာဆင္ရုိင္းေတြအေၾကာင္း မေျပာခင္ ေတာဆင္ရုိင္းနဲ႔ ေတြ႕ခဲ့ရင္ ဘာေတြေရွာင္ရမယ္ ဘာေတြလုပ္ရမယ္ဆုိတာ အရင္ဆုံးေျပာျပပါရေစ။
ကုိယ္ေနတဲ့ေနရာသုိ႔မဟုတ္ ရြာေတြအနားကုိ ေတာဆင္ရုိင္းမလာေအာင္ ကၽြဲရွိရင္ ကၽြဲေတြ ခ်ည္ထားလုိက္ပါလုိ႕ ဆင္အေၾကာင္းနားလည္သူတစ္ဦးကဆုိပါတယ္။ ဆင္ေတြေၾကာက္တဲ့ သတၱဝါ နည္းနည္းထဲမွာ ကၽြဲလည္းပါတာမုိ႔ ကၽြဲေတြကုိေၾကာက္တဲ့အတြက္ အဲလုိလုပ္တာလည္း နည္းလမ္းတစ္ခုလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ က်န္တဲ့နည္းလမ္းေတြကေတာ့ အရင္သိထားၿပီးသားျဖစ္တဲ့ မီး႐ႈိ႕တာ၊ သံပုံးတီးတာေတြ ဆူညံသံေတြ ဖန္တီးလုိက္ရင္ ဆင္ေတြ အနားကပ္မလာႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။
ေနာက္ထပ္ထူးျခားမႈတစ္ခုကေတာ့ ဆင္ေတြဟာ ေခြးေတြကုိမုန္းပါတယ္တဲ့။ ေခြးေဟာင္သံၾကားရင္ စိတ္ဆုိးတတ္ၿပီး လူကုိပါရန္ျပဳတတ္လုိ႕ အဲဒီအခ်က္ကုိ သတိထားၿပီး ဆင္ေတြအနားကုိ ေခြးေတြ ေခၚမသြားသင့္ဘူးဆုိတာ သိထားရပါမယ္။ ဆင္ေတြဟာ အလင္းေရာင္ကုိလည္း မုန္းတဲ့အတြက္ ဖုန္းကင္မရာေတြနဲ႕ အလင္းမပိတ္ဘဲ ဓာတ္ပုံရုိက္ရင္ စိတ္ဆုိးၿပီး ရန္မူတတ္လုိ႔ သတိထားရပါမယ္။ ဆုိင္ကယ္သံေတြ၊ လူသံေတြကလည္း ဆင္ရုိင္းေတြကုိ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစၿပီးေတာ့  စိတ္ရုိင္းဝင္ေစတတ္ပါသတ့ဲ။

ဆင္ေတြေျပးမယ္ဆုိရင္ တစ္နာရီကုိ ၂၅ မိုင္ႏႈန္း ခရီးေရာက္ေအာင္ေျပးႏိုင္ပါတယ္။ ေတာဆင္ရုိင္းနဲ႕ ပက္ပင္းတုိးမိရင္ လြတ္ေအာင္ေျပးဖုိ႕မလြယ္လွပါဘူး။ တကယ္လုိ႕ အနီးမွာ ေတာင္ကုန္း သုိ႕မဟုတ္ အျမင့္တစ္ေနရာရာရွိရင္ တက္ေျပးရင္ေတာ့ လြတ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေတာင္ေစာင္းလုိ မ်ိဳးမွာ ေလွ်ာဆင္း တာမ်ိဳးေတာ့ မလုပ္မိပါေစနဲ႕ ဆင္ကတရြတ္ေလွ်ာလုိက္တတ္လုိ႕ သူကကုိယ့္ထက္ ပုိျမန္ႏိုင္ပါတယ္။
 
ကဲ အခုေတာ့ …..ေတာဆင္ရုိင္းေတြအေၾကာင္းေျပာပါမယ္။

ေယာနသံ ဇင္ေယာ္

ေယာနသံဆိုသည္မွာ ပင္လယ္စင္ေရာ္တစ္ေကာင္ပင္ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ သူသည္ သာမန္ငွက္မ်ားႏွင္႔ မတူပဲ တမူထူးျခားလွသည္။ သူ႔ထံတြင္ ထူးျခားေသာ အစြမ္းအစမ်ားရွိသည္။

ပင္ကိုယ္အစြမ္းအစမ်ားမဟုတ္ပဲ သူ၏ ေလ႔က်က္မႈမ်ားျဖင္႔ ရရွိလာေသာ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားအေပၚတြင္ အေျခတည္ကာ အရည္အခ်င္းေကာင္းမ်ားကို ပိုင္ဆိုင္လာသူဟုဆိုရလွ်င္ မမွားေပ။
.
ေတာင္ပံတစ္စံု၊ ေျခတစ္စံု၊ စူးရွတဲ႔ မ်က္၀န္းတစ္စံု အားလံုးနီးပါး တူညီမႈ ရွိေသာ္လည္း တမူထူးျခားသည့္ အရည္အေသြးမ်ားမွာ သူမ်ားနဲ႔မတူသည့္ ႏွလံုးသားတစ္ခု၊ စဥ္းစားကြန္႔ျမဴးတတ္သည့္ ဥာဏ္ရည္၊ ထက္ျမက္သည့္အေတြးအေခၚ၊ လံု႔လ၊ ဇြဲ၊ ၀ီရိယ၊ သတိ၊ အတၱ၊ မာန္န အားလံုးကို ပိုင္ဆိုင္ထားျပန္သည္။
.

ပရဟိတကုသိုလ္‬

လွဴဒါန္းျခင္း၊ ေပးကမ္းျခင္း၊ စြန္႔ႀကဲျခင္းတည္းဟူေသာ အေၾကာင္းတရားအားလံုးသည္ အလွဴဒါနျပဳလုပ္ျခင္း ပင္ျဖစ္ပါသည္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ သူေတာ္စင္ရဟန္းသံဃာမ်ားအား ျပဳလုပ္ေသာဒါနသည္ လွဴဒါန္းျခင္းျဖစ္ပါ သည္။ လူပုဂၢိဳလ္အခ်င္းခ်င္း(ဝါ)မိမိႏွင့္တန္းတူ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားအား ေပးကမ္းျခင္းသည္လည္းဒါနျဖစ္ပါသည္။ 

မိမိထက္နိမ့္ေသာသူမ်ားအား ေပးကမ္းျခင္းသည္လည္း ဒါနျဖစ္ပါသည္။

ဤသို႔ ဒါနအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိရာတြင္ မိမိက ျပဳလုပ္လိုေသာ ဒါနထက္ အမ်ားကအလိုရွိေသာ အခ်ိန္၌ျပဳလုပ္ေသာ ဒါနသည္မြန္ျမတ္ေသာ အလွဴပင္ျဖစ္ပါသည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ အမ်ားကအလိုရွိေနခ်ိန္တြင္ ေပးကမ္း လွဴဒါန္းရျခင္းသည္ အျမတ္ဆံုးအလွဴ အျမတ္ဆံုးကုသိုလ္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ေရေဘးသင့္ျပည္သူ မ်ားအား

 ေပးကမ္း လွဴဒါန္းေနၾကျခင္းသည္ အမြန္ျမတ္ဆံုးအလွဴပင္ျဖစ္ပါသည္။ ဤအလွဴသည္ အမ်ားကအလို ရွိေနခ်ိန္တြင္လွဴဒါန္းေပးကမ္းရေသာ အလွဴဒါနပင္ျဖစ္ပါသည္။