ဒီမုိကေရစီ၏ သြင္ၿပင္လကၡဏာမ်ား

ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံ သို႔မဟုတ္ ဒီမုိကေရစီအစိုးရတစ္ရပ္ ၿဖစ္ရန္အတြက္ မည္သည့္အခ်က္မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီရန္ လိုအပ္သနည္း ဟူသည္ကို ႏိုင္ငံတကာရိွ ၿပည္သူမ်ား စဥ္းစားၾက၊ ထုတ္ေဖာ္တင္ၿပၾက၊ အတည္ၿပဳ သတ္မွတ္ ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕က သည္အခ်က္ေတြကို ဖြဲ႔စည္းပံုအေၿခခံဥပေဒထဲ သို႔မဟုတ္ အခြင့္အေရးဆုိုင္ရာ ဥပေဒ ၿပ႒ာန္း ခ်က္ မ်ားထဲမွာပင္ တစ္ပါတည္း ထည့္သြင္းၾကသည္။

တုိင္းၿပည္ တစ္ၿပည္ႏွင့္တစ္ၿပည္ ပကတိအေၿခအေနႏွင့္ ၿဖတ္သန္းခဲ့ေသာ ရာဇ၀င္တို႔ မတူညီသည့္အေလ်ာက္ ဒီမုိကေရစီဟု ဆုိၾကသည့္ ႏိုင္ငံခ်င္း အတူတူမွာပင္ ဦးစားေပးအေလးထားမႈမ်ား မတူညီၾကေသာ္လည္း မည္သည့္ အရာမ်ားသည္ကား ဒီမုိကေရးစီအတြက္ ရိွသင့္ရိွအပ္ေသာ အေၿခခံမူမ်ား ၿဖစ္သည္ဟု မွတ္ယူၾကရာ၌ကား ကြဲလြဲမႈ မရိွၾကေပ။

( ၁ ) ႏိုင္ငံသားတုိ႔ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈ ( citizen participation )
ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံၿဖစ္ေၾကာင္းေဖာ္ၿပသည့္ သိသာထင္ရွားေသာ လကၡဏာ တစ္ခုကား ႏိုင္ငံေရး စီမံခန္႔ခြဲမႈ တြင္ ႏိုင္ငံသားတုိ႔ ပါ၀င္ၾကၿခင္း ၿဖစ္၏။ ႏိုင္ငံေရးရာ၌ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ၿခင္းသည္ ႏိုင္ငံသားတုိ႔အတြက္ ရပိုင္ခြင့္ သာမဟုတ္။ တာ၀န္လည္း ၿဖစ္၏။ ႏိုင္ငံသားပါ၀င္မႈဆုိင္ရာ၌ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ၀င္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿခင္း ၊ ေရြးေကာက္ ပြဲတြင္ မဲေပးၿခင္း၊ ႏိုင္ငံေရးရာမ်ားကို သိရိွေအာင္ေလ့လာမွတ္သားၿခင္း၊ ၿပႆနာ မ်ားကို ေဆြးေႏြးေ၀ဖန္ၿခင္း ၊ ရပ္ရြာၿပည္သူ႔စည္းေ၀းပြဲမ်ား သို႔ တက္ေရာက္ၿခင္း၊ အသင္းအဖြဲ႔မ်ားတြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ ၿခင္း၊ အေကာက္ခြန္မ်ားေပးေဆာင္ၿခင္း၊ လုိအပ္သည့္အခါ မိမိသေဘာဆႏၵကို တင္ၿပေတာင္းဆုိ ၿခင္း စသည့္ အသြင္သဏၭာန္မ်ိဳးစံတုိ႔ အက်ံဳး၀င္သည္။

ေမ်ာက္ဥပုသ္

တစ္ခါက ေမ်ာက္အုပ္တစ္အုပ္ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ ေမ်ာက္ဟာ သူ႕ငယ္သားေမ်ာက္ေတြကို စုေ၀းေစၿပီး တရားဓမၼ ေဟာျပပါသတဲ့။

 သူက

"ငါ မေန႕က လူေတြေနတဲ့ ရြာက ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းေဘးက မန္က်ည္းပင္ေပၚေရာက္ခဲ့တယ္။ ငါမန္က်ည္းသီးစားေနတုန္း ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းထဲက ဘုန္းႀကီးရဲ႕တရားဟာ ငါ့ကို သတိသံေ၀ဂ ေပးခဲ့တယ္။ အဲဒီတရားကို မင္းတို႕ကိုလည္းငါျပန္ေဟာျပမယ္"

လို႕ေျပာရင္း ဘုန္းႀကီးရဲ႕ဟန္ပန္အတိုင္း ေခ်ာင္းဟန္႕ တင္ပ်ဥ္ေခြထိုင္ၿပီး သူၾကားခဲ့ရတဲ့တရားကို ျပန္လည္ေဟာျပခဲ့ပါသတဲ့..။

အဲဒီလို ေမ်ာက္ေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ တရားကို နာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေမ်ာက္ေတြဟာလည္း လူေတြျပဳမူပံု ျပဳမူနည္း အတိုင္း ဥပုသ္သီလ ေဆာက္တည္ၾကဖို႕ သေဘာတူၾကပါသတဲ့။ အဲဒီအခါ ေမ်ာက္ေခါင္းေဆာင္က ဒီလိုေျပာတယ္......
"ငါတို႕ ဥပုသ္ေစာင့္တာကေတာ့ ဟုတ္ပါၿပီ ဒါေပမယ့္ ဥပုသ္ထြက္တဲ့အခါ ဗိုက္ဆာၿပီး အားနည္းေနၾကမွာပဲ အဲဒီေတာ့ ဥပုသ္ထြက္တဲ့အခါ စားဖို႕အတြက္ အစားအစာကို ႀကိဳတင္ရွာထားၾကရင္ ေကာင္းမယ္"
အဲဒီအခါ ေမ်ာက္ေတြဟာ ငယ္ရြယ္ သန္မာတဲ့ေမ်ာက္ေတြကို ေစလႊတ္ၿပီး အစားအစာ ရွာေဖြေစတယ္။

အဲဒီ ၇ ေယာက္ကို ျဖဳတ္ပစ္လိုက္ "

( မင္းေခါင္ )

အခ်ိန္ကာလတစ္ခုၾကာျမင့္လာတဲ့အခါမွာ အလုပ္ထဲကေနထုတ္ျပစ္ရမယ့္ထုတ္ျပစ္သင့္တဲ့ လူေတြရွိ ပါတယ္။အဲဒီလူေတြကဘယ္သူေတြလဲဆိုတာ ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္။

(၁) ျပႆနာငနဲေတြပါ

လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ အဆင္မေျပမႈေတြရွိေနခဲ့တယ္ ဆိုရင္ေတာင္ ဘယ္လိုမ်ား ကၽြန္ေတာ္တို႔အလုပ္ေတြ ၿပီးေအာင္ေဆာင္ရြက္ေနၾကလည္း အံ့ၾသစရာေကာင္းပါတယ္။ အခုထက္ထိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေကာင္းဆံုး စြမ္းေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္မဟုတ္လား။ တကယ္လို႔သာ ၀န္ထမ္းေတြဟာ ကုမၸဏီအတြက္ သူတို႔လုပ္ေပးႏိုင္တာ ထက္ပိုၿပီး ျပႆနာေတြရွာလာတဲ့အခါ၊ သူတို႔ဖန္တီးေပးခဲ့တာထက္ ပိုၿပီးဖ်က္ဆီးၾက တဲ့အခါ သူတို႔ကိုထုတ္ပစ္လုိက္တာအေကာင္းဆံုးပါ။

(၂) လုပ္ႏိုင္တာထက္ ပိုေျပာသူေတြ

တခ်ိဳ႕လူေတြက သူတို႔ကိုယ္ကို သူတုိ႔ရွိတဲ့အရည္အခ်င္းထက္ပိုၿပီးအထင္ႀကီးေနတတ္ၿပီး သူတို႔သာလုပ္ရင္ ဘာမဆိုျဖစ္ႏိုင္တယ္ ထင္တဲ့လူေတြရွိပါတယ္။ တကယ္တာ၀န္ေပးတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတို႔ေလႀကီးခဲ့ သေလာက္ မဟုတ္ၾကပါဘူး။ဒါတကယ့္ ျပႆနာတစ္ခုပါ။

ျမန္မာ့ ေဆးမင္ေၾကာင္

အဂၤလိပ္လို Tatoo ၊ ျမန္မာလို " ေဆးမင္ေၾကာင္" ဆိုသည္မွာ လူ၏ ကိုယ္အေရျပားေပၚတြင္စြဲၿမဲစြာ ထင္ ေနေစရန္တုတ္၊ဆူးခြၽန္ အစရွိေသာ အရာမ်ားျဖင့္ေဆးေရာင္သြင္းကာ အ႐ုပ္ မ်ား၊ အမွတ္အသားႏွင့္ ပန္းကႏုတ္ စေသာအလွအပမ်ား ထိုးႏွံျခင္းကို ေခၚသည္။

ေဆးမင္ေၾကာင္ ဘယ္ကစ
ေဆးမင္ေၾကာင္ဓေလ့သည္ ပိုလီနီးရွန္း (Polynesian) လူမ်ဳိး မ်ားကစတင္သည္ဟုဆိုၾကသည္မ်ား လည္းရွိ သည္။ ၿဗိတိန္ကြၽန္းေျမာက္ ပိုင္းတြင္ "အ႐ုပ္ျခယ္လူမ်ား" (The Painted People) မ်ား ေနထိုင္က်က္စားခဲ့သည္ ဟုလည္းဆို ၾကသည္။ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ေဆးမင္ေၾကာင္ (Tatoo) ဟူေသာ ေဝါဟာရစတင္ေဆာင္ ၾကဥ္း လာသူမွာ နယ္ေျမသစ္ရွာေဖြသူ ဂ်ိမ္းစ္ကြတ္ (James Cook) ျဖစ္ၿပီး ၁၇၇၁ ခုႏွစ္တြင္ျဖစ္သည္။

 ေဆးမင္ ေၾကာင္ ျမတ္ႏုိးသူမ်ားက "အေရျပားအႏုပညာ" (Skin Art)၊ ေဆးမင္ေၾကာင္ အႏုပညာ(Tatoo Art) စသျဖင့္လည္း ေခၚဆိုၾကသည္။

ေရွးျမန္မာတုိ႔က ထိုးကြင္းမင္ေၾကာင္ကို မင္ေသ့၊ ေကာ္၊ ေကာ္ရစ္၊ မင္ေကာ္ရစ္ဟူ၍ေခၚခဲ့ၾကသည္။ မင္ေသ့ ထုိးႏံွျခင္းဓေလ့ကို ပုဂံေခတ္က စတင္ခဲ့သည္ဟုယူဆၾကသည္။ အင္းဝေခတ္ဆင္ျဖဴရွင္သီဟသူ(၇၈၃- ၇၈၇ ) မင္ေသ့ထိုးျခင္းကိုျမတ္ႏုိးပံုကိုမဏိ ရတနာပံုက်မ္းတြင္ေဖာ္ျပထားသည္။

အလုပ္ထုတ္ခံရေသာ ေမြးဖြားျပီးစ မိခင္ အပါအဝင္ မိသားစုငါးဦး အကူအညီလိုအပ္

ထိုင္းႏုိင္ငံ ဖူးခက္ျမိဳ႕ ကိုကက္အို ရပ္ကြက္ရွိ ပန္းရံလုပ္ငန္းခြင္မွ အလုပ္ထုတ္ခံရေသာ က်န္းမာေရး မေကာင္းသည္႕ မိီးဖြားျပီးစ မိခင္ အပါအဝင္ မိသားစု ငါးဦးမွာ ေနထိုင္စားေသာက္ေရး အခက္အခဲ ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ အကူအညီ အပူတျပင္း လိုအပ္ေနေၾကာင္း ေလးဝတီရခိုင္ လူမူေရး အသင္း(ဖူးခက္) ဥကၠဌဦးခိုင္အတ က ေျပာၾကားသည္။

မြန္ျပည္နယ္ ေမာ္လျမိဳင္ ေဇယ်ာသိရီ (၂) ရပ္ကြက္တြင္ ေနထိုင္ေသာ အသက္ ၃၀ အရြယ္ ဦးႏုိင္စိုး ၊ အသက္ ၂၃ႏွစ္ အရြယ္ မညိဳႏွင့္ ၎တို႕ ၏ လူမမယ္ကေလးႏွစ္ဦးႏွင့္အတူ ပန္းရံလုပ္ငန္းခြင္တြင္ အလုပ္လုပ္ ကိုင္ကာ ေနထိုင္ေၾကာင္း၊ ယင္းေနာက္ မညိဳမွာ လုပ္ငန္းခြင္တြင္ တတိယေျမာက္ သားငယ္ ကို ေမြးဖြားခဲ့ျပီး ခ်က္ၿကိုးမွ တဆင့္ ေမးခိုင္ ပိုးဝင္ရာမွ က်န္းမာေရးမေကာင္းသူ မိခင္မွာ ေဆးရံုတြင္ ေဆး ကုသ မႈခံယူရန္ ေဆးဖိုးစရိတ္မ တတ္ႏုိင္သျဖင့္ နယ္ေျမခံဘာသာေရး အဖြဲ႕တစ္ခုျဖစ္ေသာ DASICသို႕ ဆက္သြယ္ အကူညီေတာင္းခံခဲ့ရာ အဆိုပါအဖြဲ႕မွ တဆင့္ ေလးဝတီရခိုင္လူမူေရး အသင္း(ဖူကတ္)ႏွင့္ ဆက္သြယ္အကူညီ ေတာင္းခံကာ ဖူးခက္ေဆးရံုတြင္ ေဆးကုသခြင့္ ရရွိခဲ့ေၾကာင္း ယင္းအသင္းထံမွ သိရွိရသည္။

ဆာ့ခ္ဗဟာဒူးရြိဳင္း၊ (ေအာင္ဆန္းသူရိယ)

ဆာ့ခ္ဗဟာ ဒူးရြိဳင္း (ၾကည္း ၀၁၉၁၄) သည္ ေအာင္ဆန္းသူရိယဘြဲ႕ ရရွိေသာ ေဂၚရခါးလူမ်ိဳး စစ္သည္ေတာ္ တစ္ဦး ျဖစ္သည္။ သူသည္ တာခ်ီလိတ္ အေဝးေျပး လမ္းမေပၚတြင္ တ႐ုတ္ျဖဴ ကူမင္တန္တို႔ႏွင့္ တိုက္ခိုက္ရာတြင္ မိမိ အသက္ကို ပဓာန မထားဘဲ အသက္စြန႔္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ တပ္မေတာ္၏ အျမင့္မားဆုံးေသာ ဘြဲ႕တံဆိပ္ တစ္ခု ျဖစ္သည့္ ေအာင္ဆန္း သူရိယ ဘြဲ႕ျဖင့္ ခ်ီးျမႇင့္ဂုဏ္ျပဳျခင္း ခံခဲ့ရသည္။

ဘြဲ႕ရရွိပုံျဖစ္စဥ္အက်ဥ္း

၁၉၅၀ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ ၁၇ ရက္ေန႔က ေျခလ်င္တပ္ရင္း ၄-မွ “ဒီ” ကုမၸဏီတပ္ခြဲကို ေရွ႕သို႔ခ်ီတက္ရန္ အမိန႔္ေပးသည့္အတိုင္း ရွမ္းျပည္နယ္ က်ိဳင္းတုံအပိုင္း တာေလးမွ ပန္ခိဟက္သို႔ ခ်ီတက္သည္။ ပန္ခိဟက္သို႔ ေရာက္ေသာအခါ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား (ခ်န္ေကရွိတ္အစိုးရ၏ တ႐ုတ္ျဖဴစစ္တပ္) စစ္တပ္သားတို႔၏ ဝိုင္းဝန္းျခင္းကို ခံရသည္။ ကုမၸဏီတပ္ခြဲဗိုလ္သည္ မိမိတပ္ရင္းမွ တပ္သားမ်ားကို ေခၚရန္ျပန္လာစဥ္ လမ္းခရီးတြင္ မ်ားျပားေသာ ရန္သူတို႔က ေခ်ာင္းေျမာင္း၍ ပစ္ခတ္သျဖင့္ အသက္လြတ္႐ုံ ခက္ခဲစြာႏွင့္ လြတ္ေျမာက္လာသည္။ “ဒီ” ကုမၸဏီတပ္ခြဲမွာ တပ္ရင္းႏွင့္ အဆက္ျပတ္ေသာ အေျခအေနသို႔ ဆိုက္ေရာက္ရသည္။

မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် စာသင်ကျောင်းတွင် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးဆိုင်ရာသင်တန်းပို့ချ

ထိုင်းနိုင်ငံ ၊ မဟာချိုင်မြို့ရှိ ဝေလရပ်ကွက်ရှိ မြန်မာ့ ဂုဏ်ဆောင် အခြေခံပညာ မူလတန်း ကျောင်း တွင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ရက် နံနက်ပိုင်းက မြန်မာ အလုပ်သမများကို အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာများ သင်တန်းကို ပို့ချပေးခဲ့ကြောင်း ယင်းကျောင်းမှ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်သန္တာစိုးက ပြောကြားသည်။

မြန်မာ အလုပ်သမများ အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက် ခံရမှုများ မဖြစ်ပွားစေရေးနှင့် အမျိုးသမီးများ၏အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာများကို သိရှိစေရန် ရည်ရွယ်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့အခြေစိုက် အလုပ်သမား ကူညီရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော MAP (Migrant Assistance Program) Foundation မှ အမျိုးသမီးအခွင့်ရေးနှင့် အလုပ် သမားကူညီရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ သင်တန်းနည်းပြများက ပို့ချခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးဆိုင် ရာ သင်တန်းကို မြန်မာ အလုပ်သမ အယောက် ၂၀ ခန့်က တက်ရောက် ဆွေးနွေး ခဲ့ကြောင်း ယင်းသင် တန်းနည်းပြများထံမှ သိရှိရသည်။